NOSİSEPSİYON: ACININ ALGILANMASI
Sağlık

NOSİSEPSİYON: ACININ ALGILANMASI

Acının algılanması, yani nosisepsiyon, insanın hayatta kalmasında temel rol oynar. Acı, dünyanın tehlikelerini öğrenmenin basit, etkili bir yoludur. Teki vermemiz gerektiği zamanlarda bize bir sinyal yollar;örneğin, kaynar sudan kaçınmamız, kırık camlara basmamamız veya burkulan ayak  bileğimizin acısını hafifletmemiz gerektiği zamanlarda.

Tüm gelişmiş türler, özellikle de bize en yakın olanlar, acıyı duyumsamalarını sağlayan sinir sistemlerine sahip gibi görünmektedir. incinip incinmediklerini onlara soramayız ama kuşlarla memeliler insana benzerler ve bazı durumlarda iniler, acıyla uğuldarlar. Bizler gibi onların da Zaralı uyarılar karşısında kan basıncı yükselir, göz bebekleri büyür, ter bezleri çalışır ve kalpleri daha hızlı atar.

Nosisepsiyon, karmaşık organizmalar için çok önemli bir hayatta kalma aracıdır. Nadir olarak görülen acıya karşı duyarsızlık ve anhidroz(CIPA) hastalığıyla dünyaya gelen insanların çoğu 25 yaşından fazla yaşayamaz. İlk doğduklarında normal görünen bu çocuklar, diş çıkarmayla birlikte sorun yaşamaya başlar: hiçbir şey hissetmeksizin parmaklarını ısırıp koparabilirler. Kemiklerini kırabilir, ellerini yakabilirler ama kan yada çürük görene kadar yaralandıklarını anlamazlar. Genelde birden çok yaradan oluşan ağı enfeksiyonlardan dolayı ölürler.

Kulağa bir klişe gibi gelebilir ama acı gerçekten tümüyle kafamızın içindedir. Beynin farklı kısımları, bir ağ kurup birlikte çalışarak ‘acı matrisi’ olarak adlandırılan şeyi oluşturur. Matrisin bazı bölgeleri acının şiddeti hakkında bilgi verirken, diğer bölgeleri acını yeri,süresi, ve çeşidi hakkında bizi bilgilendirir. Acının duyumu beynin ‘ön singulat korteks’ denen bir bölümü sayesinde stres duygusunu tetikler. İlginç olan şey, bu bölümün duygusal ve fiziksel acıyı ayırt edememesidir. Yani kırık bir kola da kırık bir kalbe de aynı şekilde yanıt verir. İnsanlarla empati kurmada iyi olan kimseler, daha aktif ön singulat kortekslere sahiptir. Onlar, insanların acılarını hakikaten hissederler

ön singulat korteks


Yazarımızın diğer yazılarını incelemek için tıklayınız…

Yazar Hakkında

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Sosyal Hizmet.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir